Dodatkowe elementy systemu wentylacji mechanicznej z rekuperatorem
Gruntowy wymiennik ciepła
Najprościej rzecz ujmując jest to przestrzeń (rura lub złoże żwirowe), w której panuje stała temperatura ok. 4-8 stopni Celsjusza - czyli temperatura panująca na głębokości ok. 1,5-1,8 metra pod powierzchnią ziemi. Wprowadzone do tej przestrzeni powietrze z zewnątrz wstępnie ogrzewa się zimą oraz schładza latem. Znane są już wyniki pomiarów, podczas których w trakcie panujących siarczystych mrozów powietrze wchodzące do budynku ogrzało się od - 22 stopni na zewnątrz GWC do +2 stopni na wejściu kanału czerpnego do budynku. Oczywiście jest to efekt, który nie zapewni ogrzania budynku, jednak powoduje wymierny zysk energetyczny („za darmo” zyskujemy niemal 20 stopni!), dodatkowo zabezpiecza również system wentylacyjny przed zamarzaniem.
Działanie GWC latem i zimą.
Latem GWC stanowi skuteczny układ schładzający budynek bez konieczności montowania drogich w eksploatacji klimatyzatorów. Dobrze wykonany GWC schłodzi latem powietrze wchodzące do budynku z +32 do nawet zaledwie + 15 stopni! Zimą zasysane z zewnątrz powietrze po przejściu przez GWC potrafi ogrzać się do temperatury powyżej zera nawet przy ponad minus 20 stopniach!
Działanie GWC:
Najczęściej spotykany i stosunkowo najprostszy w wykonaniu jest wymiennik gruntowy wykonany ze specjalnych rur - system REHAU Awadukt Thermo, dostępny w ofercie www.rekuperatory.pl. Wymienniki żwirowe lub ich odmiany, np. wymienniki bezprzeponowe, wymagają nie tylko sporej fachowej wiedzy przy ich wykonywaniu, ale często ze względu na generowane przez złoże żwirowe opory wymagają zastosowania dodatkowych wentylatorów spomagających, co dodatkowo zwiększa zużycie energii przez system wentylacyjny. Wybierając materiał do wykonania GWC nie warto oszczędzać: tańsze rury kanalizacyjne wykonywane są w innej technologii zapewniającej izolacyjnośc, rury przeznaczone do GWC mają natomiast przewodzić ciepło. W tego typu rurach warstwa antybakteryjna zapewnia dodatkowo zabezpieczenie przed tworzeniem się nieprzyjemnych zapachów, które często są domeną wymienników żwirowych.
Gruntowy wymiennik ciepła przed zasypaniem. Dla odróżnienia od rur kanalizacyjnych rury przeznaczone do GWC produkowane są w kolorze niebieskim.
W miejscach, gdzie ze względu na wysoki poziom wód gruntowych lub z innych przyczyn zastosowanie GWC jest niemożliwe, warto pomyśleć o innym urządzeniu zapewniającym schłodzenie powietrza wchodzącego do domu latem. Takim urządzeniem jest chłodząca pompa ciepła, której zadaniem w przeciwieństwie do pomp ciepła stosowanych w systemach CO nie jest ogrzewanie budynku, ale schładzanie latem powietrza wchodzącego do budynku np. dostępna już w Polsce pompa ARTIC. Zużywając (łącznie z połączonym z nią rekuperatorem ComfoAir 500) zaledwie 750W energii pełni ona rolę swoistego klimatyzatora kanałowego, zużywające jednocześnie niemal dziesięciokrotnie mniej prądu niż tradycyjny klimatyzator. Jej praca porównywalna jest z pracą tradycyjnego gruntowego wymiennika ciepła. Warto stosować takie rozwiązanie na terenach, gdzie ze względy na wysoki lub niestabilny poziom wód gruntowych zastosowanie tradycyjnego GWC wiąże się z wysokimi kosztami instalacyjnymi oraz w budynkach remontowanych, gdzie ułożenie tradycyjnego GWC wiązałoby się ze zniszczeniem części budynku lub ogrodu.
Pompa ciepła ARTIC wraz z rekuperatorem ComfoAirt 500 obsługująca siedzibę w Szymanowie k.Wrocławia.
Korzystając z GWC czy innych urządzeń chłodzących przeznaczonych do domów energooszczędnych należy bezwzględnie pamiętać o bardzo ważnej zasadzie obowiązującej latem: jeśli GWC ma zapewnić schłodzenie domu, należy bezwzględnie ograniczyć do minimum emisję promieni słonecznych do wnetrza budynku. Domy energooszczędne skonstruowane są w celu jak najlepszego wykorzystywania energii slonecznej, co doskonale sprawdza się zimą, jednak latem sprawa ma się zupełnie inaczej. Nie łudźmy się, że GWC zapewni skuteczne schłodzenie domu wyposazonego w potężne okna działające latem - niestety - jak szklarnia. Stąd ważne jest umiejętne korzystanie z zastosowanych w domu nowoczesnych rozwiązań, aby maksymalnie wykorzystać oferowane przez nie mozliwości.
Źródło: Maciej Kosowski
Instalacja wentylacyjna
Jak w najprostszy sposób sprawdzić, czy instalacja wentylacyjna zamontowana właśnie przez wspomnianego już „Pana Henia”, znaną w okolicy „złotą rączkę” wykonana jest poprawnie? Poniżej prezentujemy kilka podstawowych uwag, które w przypadku stwierdzenia wystąpienia takowych w instalacji powinny wzbudzić podejrzenia inwestora oraz kierownika budowy co do jakości wykonywanej instalacji:
Dokumentacja techniczna: Brak projektu instalacji wentylacyjnej oraz obliczeń dotyczących przepływów powietrza to pierwszy powód do niepokoju. W przeciwieństwie do instalacji kanalizacyjnej, w wentylacji większe pochylenie rury nie spowoduje szybszego przepływu powietrza. Jedynym urządzeniem zapewniającym ruch powietrza w kanale wentylacyjnym jest wentylator rekuperatora i brak obliczeń może skutkować zbyt głośną lub niewłaściwą pracą instalacji (brak dopływu powietrza do niektórych pomieszczeń, czy brak wywiewu). Skutkiem może być również dużo niższa sprawność odzysku ciepła w całym układzie. Brak dokumentacji technicznej oraz protokołu pomiarów instalacji może również spowodować odmowę dokonania odbioru budynku przez nadzór budowlany.
Urządzenia regulacyjne. Często instalacje wentylacyjne, szczególnie w niewielkich budynkach, dla obniżenia kosztów pozbawione są jakichkolwiek urządzeń regulacyjnych. Podstawowym regulatorem wydajności poszczególnych fragmentów instalacji jest przepustnica regulacyjna, w przeciętnej instalacji domowej może ich być zamontowane od 3 do nawet 10 i więcej sztuk. Ich brak niemal na pewno spowoduje powstanie dużych trudności przy próbach regulacji instalacji oraz zwiększy hałas przez nią generowany. Często instalacja pozbawiona możliwości regulacji będzie po prostu działać niepoprawnie. Tłumaczenie o możliwości dokonania skutecznej regulacji instalacji za pomocą samych anemostatów świadczy wyłącznie o braku wiedzy instalatora.
Jakość użytych materiałów. Większość wykonawców w Polsce korzysta z materiałów niskiej jakości i o dosyć krótkiej żywotności (tanie kanały elastyczne). Instalacja wykonana niechlujnie wyłącznie z takich przewodów to niemal na pewno brak skuteczności jej działania oraz żywotność często nie przekraczająca zaledwie kilkunastu miesięcy, czasem kilku lat. Ponadto mocne zagięcia przewodów mogą zwiększać opory instalacji zmniejszając wydajność układu. Wniosek: instalacja wykonana w calości z rur typu „flex” zazwyczaj nie spełnia założeń dotyczących poprawności jej funkcjonowania.
Połączenia kanałów. Spora grupa wykonawców, których śmiało można określić mianem laików, łączy kanały wentylacyjne wyłącznie przy pomocy… klejącej taśmy uszczelniającej, nie korzystając z łączników metalowych ani taśm czy opasek zaciskowych. Instalacja ta będzie na pewno tania, jednak jej szczelność i żywotność nie przekroczy maksymalnie kilkunastu miesięcy… Zdarzają się również instalatorzy nie korzystający z jakichkolwiek form uszczelniania połączeń. Brak szczelności instalacji również wpłynie negatywnie na jakość jej funkcjonowania.
Lokalizacja nawiewników i wywiewników. Zarówno w przypadku budynków mieszkalnych jak i biurowych czy przemysłowych istnieją przepisy określające lokalizację poszczególnych nawiewników i wywiewników. Umieszczenie kilku nawiewników i wywiewników w salonie oraz ich brak w sąsiednich pomieszczeniach będzie niemal na pewno oznaką źle wykonanej instalacji.
Wentylacja łazienek: wykonanie wentylacji mechanicznej nawiewno-wywiewnej w budynku mieszkalnym przy jednoczesnym pozostawieniu wentylacji grawitacyjnej w łazienkach jest nie tylko ewidentnym złamaniem obowiązujących przepisów budowlanych, ale świadczy także o kompletnej bezmyślności instalatora – najcieplejsze powietrze wyrzuca on w niebo, zamiast odzyskać z niego energię na wymienniku rekuperatora…
Jakość zastosowanego urządzenia: często rabaty otrzymywane przy zakupie przez instalatorów od producentów czy hurtowników są jedynym kryterium doboru rekuperatora… Drugim istotnym kryterium jest cena. Niestety bardzo często urządzenie tanie w zakupie okazuje się bardzo drogie w eksploatacji: koszty eksploatacji dobrej klasy rekuperatora, kosztującego 6-9 tys PLN oscylują w granicach 100-120 PLN rocznie (prąd + filtry). Tańsze urządzenie, które kupić można za 3500-5000 PLN może kosztować nas rocznie nawet 1800 PLN!!! (prąd + filtry). Okazuje się więc, że różnica w cenie może zwrócić się już po pierwszym roku użytkowania! Pomijamy tutaj fakt rzeczywistej (a nie deklarowanej przez producenta) sprawności urządzenia: niektóre rekuperatory o sprawności deklarowanej wynoszącej wg producenta nawet ponad 90% w rzeczywistości odzyskują zaledwie 40-50% ciepła. Tu na szczęście nawet laik zauważy fatalną jakość wykonania np. wymiennika ciepła po otwarciu pokrywy urządzenia.
Tanie rozwiązania nie gwarantują zadowolenia z zamontowanej wentylacji…
Podczas gdy inne działają skutecznie i bezawaryjnie…
Lokalizacja rekuperatora
Rekuperator powinien zostać umieszczony w miejscu, gdzie dostęp do niego nie będzie w żaden sposób utrudniony. Należy pamiętać, że kilka razy w ciągu roku wymienić należy filtry, warto również zapewnić dostęp serwisantowi w wypadku konieczności przeprowadzenia np. przeglądu. Nie należy umieszczać rekuperatora poza strefą izolowaną budynku - mróz może znacznie obniżyć sprawność urządzenia, zaś zamarzające skropliny mogą doprowadzić do jego uszkodzenia. Umieszczenie nowoczesnego rekuperatora na nieizolowanym strychu niemal na pewno spowoduje niezadowolenie z jego pracy - zimą nawiewane do pomieszczeń powietrze będzie bardzo chłodne, latem - bardzo przegrzane.
Właściwa lokalizacja rekuperatora to bezproblemowy montaż oraz prawidłowa praca urządzenia.
Instalacja wentylacyjna
Decydując się na wykonanie w domu systemu wentylacyjnego opartego na rekuperatorze należy pamiętać o fakcie, że najlepszy rekuperator zamontowany w źle wykonanej lub nieprawidłowo umieszczonej w budynku instalacji wentylacyjnej działać nie będzie. Na polskim rynku bardzo niewiele jest firm posiadających wystarczającą wiedzę fachowa, więc większość instalatorów, szczególnie tych od „wszystkich instalacji” uczy się na… swoich klientach. Szanujący się instalator powinien przed rozpoczęciem montażu przedstawić klientowi przede wszystkim projekt instalacji zawierający wszelkie obliczenia niezbędne do prawidłowego doboru rekuperatora oraz poszczególnych elementów instalacji wentylacyjnej. W instalacjach kanalizacyjnych czy wodnych rura przechylona pod dowolnym kątem spowoduje spłynięcie jej zawartości zgodnie z ziemską grawitacją. Na instalację wentylacyjną grawitacja wpływu mieć nie będzie, stąd decydującym warunkiem jej prawidłowego i bezgłośnego funkcjonowania będzie odpowiedni dobór średnic przewodów wentylacyjnych, przepustnic regulacyjnych, obliczenie oporów instalacji i na tej podstawie dobranie rekuperatora o odpowiednich parametrach. Nawet niewielka zmiana, np. przeznaczenia jednego z pomieszczeń w budynku, może mieć decydujący wpływ na prawidłowe działanie instalacji wentylacyjnej. Ważne jest więc, aby do projektu każdej instalacji wentylacyjnej podchodzić indywidualnie.W Polsce do wykonywania instalacji wentylacyjnych nagmiennie stosowane są przewody elastyczne, często w wersji nieizolowanej. Instalatorzy korzystają z nich ze względu na niskie koszty zakupu i transportu (dostępne są one w niewielkich kartonach w wersji sprasowanej), jednak ich jakość jest zazwyczaj wprost proporcjonalna do ceny. Niewielu inwestorów zdaje sobie sprawę, że super atrakcyjna cena instalacji wentylacyjnej, jaką zaoferował instalator, związana jest nie tylko z marną jakością zastosowanych materiałów instalacyjnych i brakiem wiedzy wykonawcy, ale także z faktem konieczności wymiany praktycznie całej instalacji wentylacyjnej już po kilku latach. Niskiej jakości przewody szybko stracą szczelność, co spowoduje nieprawidłowe funkcjonowanie instalacji. Po kilku latach od zainstalowania warto pomyśleć o wyczyszczeniu instalacji, co rzadko jest możliwe w przypadku „rwących się w rękach” tanich przewodów wentylacyjnych. Prócz znacznych różnic w cenach rekuperatorów jakość instalacji jest czynnikiem, który powoduje olbrzymie rozbieżności w cenach wykonania instalacji wentylacji mechanicznej u różnych oferentów sięgające nawet kilku czy kilkunastu tysięcy złotych! Koszt zainstalowania systemu opartego na przewodach sztywnych, np. typu AirSpiralo, wymagającego transportu na budowę trzy- czy sześciometrowych odcinków sztywnych rur oraz wykonania na miejscu ich izolacji będzie zawsze wyższy, niż koszt instalacji z najtańszych izolowanych przewodów elastycznych przywiezionych na budowę w zdezelowanym samochodzie osobowym przez przysłowiowego „Pana Henia” a wykonanych de facto z… folii aluminiowej. Instalacja taka zostanie z kolei całkowicie zdezintegrowana już po pierwszym kontakcie z urządzeniami do czyszczenia kanałów wentylacyjnych. Zagorzałym przeciwnikom wentylacji mechanicznej warto w tym momencie przypomniec, że czyszczenie kominów wentylacji grawitacyjnej, tak jak kominów spalinowych zgodnie z polskimi przepisami powinno mieć miejsce raz na… 6 miesięcy. Instalacje wentylacji mechanicznej -ze względu na zastosowane filtry zatrzymujące większość zanieczyszczeń - zaleca się czyścić raz na około 5 lat.
Źródło: Maciej Kosowski
Previous Articles
Witamy na blogu budownictwa pasywnego.
Tutaj można znaleźć ciekawe informację odnośnie projektów domów pasywnych.